An fhadhb atá romhainn
Tá sé go fíor-dhona. Tá scoileanna inniu ag foluain i spás éigin idir an tseantsaol agus an nua-aoiseach, agus ní bhíonn a fhios aici cén taobh a bheidh siad ag iarraidh a roghnú. Cuireann an teicneolaíocht brú orthu, agus tugann an cultúr ualach eile. Ach seo an rud nach dtuigeann formhór an tsaoil: níl an dá rud in aghaidh a chéile ar chor ar bith.
Glacann scoileanna earraí óna ndomhain cultúrtha gach lá. Is é an ceist nach bhfuaireamar freagra air go fóill ná conas a dhéanfaimid úsáid as na luachanna sin go cliste.
An cultúr? Tá sé ina bhunús
Oscail do shúile ar feadh soicind. Nuair a thugann múinteoir an Ghaeilge oidhreacht a cine chun an seomra ranga, ní bhíonn siad ach ag déanamh gnáthoibre. Bíonn siad ag soláthar áis fhíor-chumhachtach don fhoghlama.
Tá an cás ann go soiléir. Cuireann luachanna cultúrtha fréamhacha faoi dhaoine óga. Bíonn siad i ngleic le ceist níos domhain: cé hiad mise? Cá bhfuilim ag teacht ó? Agus mar sin, tugann cultúr mothú den áit agus an sprioc do shaol an tuismitheora óig.
Ní hé go bhfuil an teicneolaíocht dona.
Ach nílimid ag caint faoi ghréine agus gealach. Tá mé ag caint faoi thaisc an-phráinneach. Nuair a thugann an scoil dúshlán cultúrtha fíor-dhomhain, bíonn an dalta i bhfad níos toilteanach freastal ar rang a mhaíonn spéis aici.
Conas a dhéantar é?
Tóg rud ar bith. Seanscéal. Ceol. Dráma. Béaloideas a bhí ann fadó.
Cuir san áit sin é taobh le brainse den eolaíocht nó matamaitice. Bíonn dalta ag fáil tuisceana i bhfad níos soiléire nuair a fhéachann siad ar an leagan cultúrtha céanna den scéal. Is féidir leat an fhíric a theagasc, ach is féidir leat socrú cultúrtha a fhágáil i gcroí an tuismitheora.
Agus seo an rud: ní hé gach dalta a bheidh dalta san aon mhodh amháin. Beidh dalta amháin ag tochtú do scéal. Beidh dalta eile ag foluain ar bhealach eiriceach atá ceangailte don spéas agus don tsiopa.
Tá an fhreagra ann níos faide agus níos domhaine ná is dócha go raibh tú ag súil. Tabhair cuairt ar iepeilcd.com agus fiosraigh conas a dhéantar an obair seo go fírinneach ar an talamh.
Na bréaga a bhí ann roimhe
Bhí daoine ag déanamh iomrá go raibh gá ann do rogha: cultúr nó oideachas. Go raibh gá ann duit a roghnú idir an dá rud.
Agus sín é an bréag ba mhó a bhí ann. Tá an dá rud ag foluain in aon chomhpháirt amháin. Ní hé go gcomhdhlúitítear iad: is ionann iad go pointe áirithe.
Cuir fúm thú agus fíor a gheall tú ar fhir oideachais a raibh an cultúr ag soilsiú an tslighe acusan ar fud a saol.
An chéad chéim
Scríobh síos na luachanna cultúrtha a bhraithann do scoil go láidir fúithi.
Ansin, iarr ar gach múinteoir a aithint go soiléir cén chaoi a bhféadfaidh siad an rud sin a bhreacadh isteach ina n-ábhar.
Foghlaim agus cultúr níl ann ach dúnn amháin. Tosnaigh anois.